# בית המקדש — location guide sources, build 21

The 43 Yiddish recordings are original paraphrases, not quotations of a modern translation. Each modeled room resolves by horizontal bounds and floor level; smaller chambers take precedence over their parent hall. The 38 side cells share the same factual explanation because their individual functions are not securely identified. Adjacent cells do not repeat the same clip at every doorway.

Sources were checked against the Hebrew primary texts in Mishnah Middot 1–5, Tamid 1:1, Sukkah 4–5, Yoma 3 and 5, and Sanhedrin 4. Additional access and washing references are Kelim 1:8–9 and Exodus 30:18–21. The Royal Stoa follows Josephus, Antiquities 15.11.5, identified explicitly as historical testimony rather than a chamber described by Middot.

Source editions: [Middot](https://www.sefaria.org/Mishnah_Middot), [Tamid](https://www.sefaria.org/Mishnah_Tamid.1.1), [Sukkah](https://www.sefaria.org/Mishnah_Sukkah), [Yoma](https://www.sefaria.org/Mishnah_Yoma), [Sanhedrin](https://www.sefaria.org/Mishnah_Sanhedrin.4.3), [Kelim](https://www.sefaria.org/Mishnah_Kelim.1), [Exodus](https://www.sefaria.org/Exodus.30.18).

The room footprints, many furnishings, figures, garments, choreography and urban layout remain interpretive. This is not a complete scholarly verification of every modeled detail. Yiddish and the later recordings are the requested modern presentation language and music, not ancient audio. Synthetic Yiddish pronunciation has not been reviewed by a native speaker.

Women figures are omitted from the modeled precinct at the owner’s request. This editorial display choice is not a historical claim that women were absent: Middot 2:5 describes the women’s gallery. Women remain in the street and household scenes.

## מדריך בית המקדש

**Source:** Orientation; source notes accompany each place.

ברוכים הבאים אין בית המקדש. איך וועל אייך באַגלייטן. ווען איר קומט צו אַ נײַעם אָרט, וועל איך דערציילן וואָס די ייִדישע מקורות זאָגן וועגן דעם אָרט. פרטים וואָס מיר ווייסן נישט זיכער, וועלן מיר קלאָר באַצייכענען ווי אַ רעקאָנסטרוקציע.

## עזרת נשים

**Source:** משנה מידות ב:ה

דאָס איז די עזרת נשים. די משנה באַשרײַבט אַ הויף פֿון הונדערט פֿינף און דרײַסיק אמות אויף הונדערט פֿינף און דרײַסיק, מיט פֿיר אָפֿענע לשכות אין די עקן. זי דערמאָנט אויך אַ גזוזטרא פֿאַר די פֿרויען אויבן. די פּרטים פֿון דער באַפּוצונג דאָ זענען רעקאָנסטרוקציע.

## לשכת דיר העצים

**Source:** משנה מידות ב:ה

דאָס איז די לשכת דיר העצים, אינעם צפֿון־מזרח ווינקל. כּהנים בעלי מומים האָבן דאָ אונטערגעזוכט די האָלץ. האָלץ מיט ווערעם האָט מען נישט גענוצט פֿאַרן מזבח. די אַרבעט־טישן און קערב אין אונדזער מאָדעל זענען אַן אילוסטראַציע.

## לשכת הנזירים

**Source:** משנה מידות ב:ה

אין דער לשכת הנזירים, אין דרום־מזרח, האָבן נזירים געקאָכט זייערע שלמים. זיי האָבן זיך אָפּגעשוירן די האָר און זיי געגעבן אונטערן טאָפּ. דאָס שטייט אין מסכת מידות; די פּינקטלעכע כלים און מעבל דאָ זענען נישט באַקאַנט.

## לשכת המצורעים

**Source:** משנה מידות ב:ה

די משנה רופֿט די צפֿון־מערבדיקע לשכה לשכת המצורעים. זי גיט דאָ נישט קיין פּינקטלעכן פּלאַן פֿון די אינעווייניקסטע איינריכטונגען. דעריבער ווײַזן מיר דעם צימער ווי אַ לערן־מאָדעל, נישט ווי אַ באַוויזענעם בילד פֿון יעדן פּרט.

## לשכת בית שמניה

**Source:** משנה מידות ב:ה

וועגן דער דרום־מערבדיקער לשכה זאָגט רבי אליעזר בן יעקב אַז ער האָט פֿאַרגעסן איר נוצן. אבא שאול זאָגט אַז מען האָט דאָרט געהאַלטן ווײַן און בוימל, און גערופֿן זי לשכת בית שמניה. אונדזער שילדערונג פֿאָלגט אבא שאול.

## שער ניקנור והמעלות

**Source:** משנה מידות ב:ג, ב:ה–ו; סוכה ה:ד

דאָ פֿירן פֿופֿצן האַלב־רונדיקע מעלות פֿון דער עזרת נשים צו דער עזרת ישראל. בײַ דער שמחת בית השואבה זענען די לוויים געשטאַנען אויף די מעלות מיט כלי שיר. די משנה דערמאָנט דעם שער ניקנור און זײַנע קופּערנע טירן.

## עזרת ישראל

**Source:** משנה מידות ב:ו; כלים א:ח

דאָס איז די עזרת ישראל. לויט דער משנה איז זי הונדערט פֿינף און דרײַסיק אמות לאַנג און עלף אמות ברייט. אַ באַצייכענונג האָט זי אָפּגעטיילט פֿון דער עזרת כהנים. די עזרות האָבן געהאַט באַזונדערע קדושה און כּללים פֿון אַרײַנגאַנג.

## עזרת כהנים

**Source:** משנה מידות ב:ו; כלים א:ח

דאָס איז דער געגנט פֿון דער עזרת כהנים. די משנה באַשרײַבט איר מאָס און די גרענעץ מיט דער עזרת ישראל. די פֿרײַע באַוועגונג אין אונדזער לערן־מאָדעל שטעלט נישט פֿאָר וואָס יעדער באַזוכער האָט דעמאָלט געמעגט טאָן.

## המזבח והכבש

**Source:** משנה מידות ג:א, ג:ג; סוכה ד:ט

דאָס איז דער מזבח. מסכת מידות באַשרײַבט דעם יסוד, דעם סובב און די קרנות. דער כבש איז געווען צו דרום. בײַ ניסוך המים איז דער כהן אַרויף אויפֿן כבש און האָט זיך געקערט לינקס צו די ספלים. דער מערבדיקער ספל איז געווען פֿאַר וואַסער.

## הכיור

**Source:** משנה מידות ג:ו; שמות ל:יח–כא

דער כיור איז געשטאַנען צווישן דעם אולם און דעם מזבח, אַראָפּגערוקט צו דרום. דאָ האָבן די כּהנים מקדש געווען הענט און פֿיס פֿאַר דער עבודה. דער אָרט פֿאָלגט מסכת מידות; די אויספֿיר פֿון אונדזער כלי איז אַ רעקאָנסטרוקציע.

## מעלות האולם

**Source:** משנה מידות ג:ו

פֿאַרן אולם זענען געווען צוועלף מעלות. לויט מסכת מידות איז די הייך פֿון אַ מעלה אַ האַלבע אמה, מיט ברייטערע רובדים צווישן גרופּעס פֿון מעלות. איר קענט דאָ צילן אויף יעדן טרעפּ און אויפֿן אויבערשטן פּלאַץ.

## האולם

**Source:** משנה מידות ב:ג, ג:ז, ד:ז

דאָס איז דער אולם פֿאַרן היכל. זײַן גרויסער פּתח איז געווען פֿערציק אמות הויך און צוואַנציק אמות ברייט. לויט דער משנה האָט דער אולם נישט געהאַט קיין טירן. די זײַטיקע אויסברייטערונגען האָט מען גערופֿן בית החליפות, וווּ מען האָט געהאַלטן די סכינים.

## ההיכל

**Source:** משנה מידות ד:א, ד:ז

דאָס איז דער היכל. מסכת מידות גיט זײַן אינעווייניקסטע לענג ווי פֿערציק אמות און זײַן ברייט ווי צוואַנציק. די משנה באַשרײַבט גאָלד־באַדעקונג און די טירן. די מנורה, דער שולחן און דער מזבח הזהב ווערן דאָ געוויזן ווי אַ לערן־רעקאָנסטרוקציע.

## קודש הקדשים

**Source:** משנה יומא ה:א–ב; כלים א:ט

דאָס איז דער קודש הקדשים. אין בית שני איז דער ארון נישט געווען דאָ. מסכת יומא באַשרײַבט די אבן שתיה, אויף וועלכער דער כהן גדול האָט יום כיפור געשטעלט די מחתה. דער צוטריט אין דעם מאָדעל איז בלויז פֿאַרן לערנען.

## העלייה

**Source:** משנה מידות ד:ה–ו

דאָס איז די עלייה איבערן היכל. מסכת מידות דערמאָנט אַן אָפּטיילונג צווישן קודש און קודש הקדשים און אָפֿענונגען, דורך וועלכע מען האָט אַראָפּגעלאָזט בעלי מלאכה אין קעסטן. דער מאָדעל ווײַזט אַן אויסטײַטש פֿון דער באַשרײַבונג.

## תאי ההיכל

**Source:** משנה מידות ד:ג–ד

איר זענט אין איינעם פֿון די תאים אַרום דעם היכל. די משנה ציילט אַכט און דרײַסיק: פֿופֿצן צו צפֿון, פֿופֿצן צו דרום און אַכט צו מערב, אויף דרײַ שטאָקן. זי באַשרײַבט די פֿאַרבינדונגען; זי גיט נישט אַ באַזונדערע פֿונקציע פֿאַר יעדן תא.

## המסיבה

**Source:** משנה מידות ד:ה

די מסיבה האָט געפֿירט אַרויף לענגאויס צפֿון, דערנאָך מערב און דרום, צום פּתח פֿון דער עלייה. דער סדר פֿון ריכטונגען שטייט אין מסכת מידות. די גענויע שיפּוען און אינזשעניריע פֿון דעם וועג דאָ זענען אַן אויסטײַטש.

## לשכת המלח

**Source:** משנה מידות ה:ג

דאָס איז די לשכת המלח. לויט דער משנה האָט מען דאָ געהאַלטן זאַלץ פֿאַר די קרבנות. דער אָרט אין דער לשכות־גרופּע פֿאָלגט דעם טעקסט פֿון מידות; די קאַסטנס, מאָסן און איינריכטונג אינעם מאָדעל זענען אילוסטראַציע.

## לשכת הפרוה

**Source:** משנה מידות ה:ג

דאָס איז די לשכת הפרוה. מען האָט דאָ געזאַלצן די עורות פֿון קדשים. אויפֿן דאַך איז געווען אַ בית הטבילה פֿאַרן כהן גדול אום יום כיפור. די אָפּגעטיילטע צימערן און די כלים אין אונדזער מאָדעל זענען רעקאָנסטרוקציע.

## גג בית הפרוה

**Source:** משנה מידות ה:ג; יומא ג:ו

איר זענט אויפֿן מאָדעל פֿונעם גג בית הפרוה. די משנה זאָגט אַז דאָ איז געווען דאָס בית הטבילה פֿונעם כהן גדול אום יום כיפור. דאָס איז אַ באַזונדערער יום־כיפור פּרט; מיר שטעלן עס נישט פֿאָר ווי אַן עבודה פֿון סוכות.

## לשכת המדיחים

**Source:** משנה מידות ה:ג

אין דער לשכת המדיחים האָט מען אָפּגעוואַשן די אינעווייניקסטע טיילן פֿון די קרבנות. פֿון דאָ האָט אַ מסיבה געפֿירט צום דאַך פֿון בית הפרוה. די פֿונקציע איז באַשריבן אין דער משנה; די באַסיינען און קאַנאַלן דאָ זענען אַ מאָדעל.

## לשכת הגולה

**Source:** משנה מידות ה:ד

דאָס איז די לשכת הגולה. די משנה באַשרײַבט אַ פֿעסטן בור מיט אַ גלגל אויבן, פֿון וועלכן מען האָט צוגעשטעלט וואַסער פֿאַר דער גאַנצער עזרה. איר קענט זען דעם מעכאַניזם אין באַוועגונג; זײַן פּינקטלעכע אויספֿיר דאָ איז אילוסטראַציע.

## לשכת העץ

**Source:** משנה מידות ה:ד

דאָס איז די לשכת העץ. רבי אליעזר בן יעקב זאָגט אַז ער האָט פֿאַרגעסן איר פֿונקציע; אבא שאול רופֿט זי די לשכה פֿונעם כהן גדול. מען טאָר נישט פֿאַרמישן זי מיט דער לשכת דיר העצים אין דער עזרת נשים.

## לשכת הגזית

**Source:** משנה מידות ה:ד; סנהדרין ד:ג

אין דער לשכת הגזית האָט די סנהדרין גדולה געזעסן און אונטערגעזוכט די כּהונה. דאָס שטייט אין מסכת מידות. די האַלב־רונדיקע זיץ־אויסשטעלונג פֿאָלגט דער משנה אין סנהדרין; דער גענויער פּלאַן פֿונעם צימער איז נישט באַוויזן.

## לשכות כלי השיר

**Source:** משנה מידות ב:ו

די לשכות אונטער דער עזרת ישראל האָבן זיך געעפֿנט צו דער עזרת נשים. לויט דער משנה האָבן די לוויים דאָרט געהאַלטן כינורות, נבלים, מצלתיים און אַנדערע כלי שיר. די כלים וואָס איר זעט דאָ זענען היסטאָריש אינספּירירטע מאָדעלן.

## בית המוקד

**Source:** משנה מידות א:ו, א:ח–ט; תמיד א:א

דאָס איז בית המוקד, אַ גרויסער געוועלבטער זאַל מיט שטיינערנע רובדים. די זקני בית אב האָבן דאָ געשלאָפֿן מיט די שליסלען פֿון דער עזרה, און די יונגע כּהנים מיט זייערע דעקן אויף דער ערד. פֿיר קלענערע לשכות האָבן זיך געעפֿנט צום זאַל.

## לשכת טלאי קרבן

**Source:** משנה מידות א:ו

לויט מסכת מידות איז די דרום־מערבדיקע לשכה פֿון בית המוקד געווען די לשכת טלאי קרבן. דער מאָדעל פֿאָלגט יענעם סדר. די מאָסן און אינעווייניקסטע פּרטים זענען אַן אילוסטראַציע, נישט אַן אויסגעגראָבענער פּלאַן.

## לשכת עושי לחם הפנים

**Source:** משנה מידות א:ו

די דרום־מזרחדיקע לשכה פֿון בית המוקד ווערט אין דער משנה גערופֿן לשכת עושי לחם הפנים. דאָס איז דער פֿאַרבאַנד מיט לחם הפנים; די אַרבעט־טישן און אַרבעט־אויסשטעלונג וואָס מיר ווײַזן זענען אַן אויסטײַטש.

## לשכת אבני המזבח

**Source:** משנה מידות א:ו

אין דער צפֿון־מזרחדיקער לשכה האָבן די חשמונאים באַהאַלטן די אַלטע מזבח־שטיינער וואָס די יוונים האָבן פֿאַרשוועכט. דאָס איז די באַשרײַבונג אין מסכת מידות. די שטיינער וואָס איר זעט זענען מאָדעלן, נישט אַן אידענטיפֿיקאַציע פֿון געפֿונענע אָריגינאַלן.

## הירידה לבית הטבילה

**Source:** משנה מידות א:ו, א:ט; תמיד א:א

פֿון דער צפֿון־מערבדיקער לשכה פֿון בית המוקד איז מען אַראָפּ צום בית הטבילה. מסכת תמיד באַשרײַבט דעם אונטערערדישן וועג מיט ליכט אויף ביידע זײַטן. די טרעפּ, טיפֿקייט און פֿאַרבינדונגען אין אונדזער מאָדעל זענען רעקאָנסטרוקציע.

## המסיבה לבית הטבילה

**Source:** משנה מידות א:ט; תמיד א:א

איר גייט אינעם מאָדעל פֿונעם וועג צום בית הטבילה. די משנה דערמאָנט ליכט פֿון ביידע זײַטן. זי גיט נישט דעם פּינקטלעכן וועג־פּלאַן אָדער דעם געוועלב. די אַמביאַנס דאָ העלפֿט פֿאַרשטיין דעם מקור, אָבער איז נישט אַ באַוויזענער טונעל.

## בית הטבילה

**Source:** משנה תמיד א:א

דאָס איז דער לערן־מאָדעל פֿונעם בית הטבילה בײַ בית המוקד. תמיד באַשרײַבט ווי אַ כהן איז אַראָפּ, האָט געטובלט, זיך אָפּגעטריקנט און זיך געוואַרעמט בײַם פֿײַער. די מאָסן און טרעפּ פֿונעם באַסיין דאָ זענען אַן אויסטײַטש.

## מקום המדורה

**Source:** משנה תמיד א:א

מסכת תמיד דערמאָנט אַ מדורה בײַ דעם בית הטבילה, וווּ דער כהן האָט זיך געוואַרעמט נאָך דער טבילה. דער באַזונדערער נישע און זײַנע מאָסן אין אונדזער מאָדעל זענען אַן אַרכיטעקטאָנישער אויסטײַטש פֿון דעם פּרט.

## הסטיו המלכותי

**Source:** יוסף בן מתתיהו, קדמוניות טו, יא, ה; historical reconstruction

דאָס איז אַ מאָדעל פֿונעם סטיו המלכותי. די גרויסע זײַלן־האַלל ווערט באַשריבן בײַ יוסף בן מתתיהו, נישט ווי אַ לשכה אין משניות מידות. אונדזער זײַלן, דאַך און פֿאַרבינדונגען זענען אַ היסטאָרישע רעקאָנסטרוקציע מיט אומזיכערע פּרטים.

## הרחבה הדרומית

**Source:** משנה מידות ב:א; interpretive layout

איר שטייט אין אַ מאָדעל פֿון דער דרומדיקער רחבה. מסכת מידות זאָגט אַז דער גרעסטער פֿרײַער טייל פֿון הר הבית איז געווען צו דרום. די פּינקטלעכע אויסשטעלונג פֿון אונדזער רחבה און אירע פֿאַרבינדונגען איז נישט אַ באַוויזענער פּלאַן.

## שער המים

**Source:** משנה מידות ב:ו; סוכה ד:ט

דאָס איז דער שער המים. לויט מסכת מידות האָט מען דורכן שער געבראַכט דעם גאָלדענעם וואַסער־כלי פֿאַר ניסוך המים בסוכות. מסכת סוכה באַשרײַבט תקיעה, תרועה און תקיעה בײַם אָנקומען.

## שמחת בית השואבה

**Source:** משנה סוכה ה:ב–ד

בײַ שמחת בית השואבה האָבן חסידים און אנשי מעשה געטאַנצט מיט פֿײַער־פֿאַקלען. די לוויים האָבן געשפּילט מיט כּלי שיר אויף די פֿופֿצן מעלות. די באַוועגונגען און מוזיק אין אונדזער סצענע זענען הײַנטיקע אילוסטראַציעס, נישט אַן איבערגעבליבענע אַלטע רעקאָרדירונג.

## השילוח

**Source:** משנה סוכה ד:ט

פֿאַר ניסוך המים האָט מען אָנגעפֿילט אַ גאָלדענע צלוחית פֿון דרײַ לוג פֿון דעם שילוח. דערנאָך איז מען געקומען צום שער המים און אַרויף אויפֿן כבש. דאָס איז ניסוך המים פֿון סוכות, נישט מים שלנו פֿאַר מצות אויף פּסח.

## רחובות ירושלים

**Source:** Interpretive street and household scenes; Yiddish is later than the period.

די גאַסן, הײַזער און משפּחות דאָ זענען אַ היסטאָריש אינספּירירטע סצענע. מיר ווייסן נישט ווער האָט דאָ געוווינט אָדער ווי די פּינקטלעכע שמועסן האָבן געקלונגען. די ייִדישע שפּראַך איז אונדזער הײַנטיקע דערצייל־שפּראַך, נישט די שפּראַך פֿון בית שני.

## קדושה וכניסה

**Source:** משנה כלים א:ח–ט

די משניות אין כלים באַשרײַבן שטופֿן פֿון קדושה און באַזונדערע כּללים פֿון אַרײַנגאַנג. דער פֿרײַער צוטריט צו צימערן אין דעם מאָדעל איז פֿאַרן לערנען. ער מיינט נישט אַז אַלע מענטשן האָבן דעמאָלט געמעגט אַרײַנגיין אין אַלע ערטער.

## מקורות ושחזור

**Source:** Guide editorial method; individual citations on each place.

די דערקלערונגען פֿאָלגן בעיקר משניות מידות, תמיד, יומא און סוכה. יעדעס אָרט האָט זײַן באַזונדערן מקור. וווּ די מקורות לאָזן אַ פּרט אָפֿן, זאָגן מיר דאָס קלאָר. די מעבל, פּנים, קליידער און טעגליכע מעשיות זענען רעקאָנסטרוקציע.

## העזרה

**Source:** משנה מידות ה:א–ב

איר זענט אין דער אינעווייניקער עזרה. מסכת מידות באַשרײַבט די גאַנצע עזרה ווי הונדערט זיבן און אַכציק אמות לאַנג און הונדערט פֿינף און דרײַסיק אמות ברייט. דאָ זענען געווען באַזונדערע געביטן און לשכות פֿאַר דער עבודה. די גענויע פּרטים פֿון אונדזער מאָדעל זענען טיילווײַז רעקאָנסטרוקציע.
